Od 1 czerwca 2026 r. w Polsce, UE, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii wchodzi w życie system e-ATA

Karnet ATA to międzynarodowy dokument celny działający jak „paszport dla towarów”. Umożliwia on czasowy wywóz przedmiotów za granicę (poza UE) oraz ich ponowny przywóz bez konieczności płacenia cła, podatków (VAT) czy składania kaucji w krajach tranzytu lub docelowych. Znacząco upraszcza formalności np. przy wywozie próbek handlowych, towarów na targi i wystawy oraz wyposażenia zawodowego (sprzęt filmowy, muzyczny, narzędzia) – najczęściej z okresem ważności do 1 roku.

 

Od 1 czerwca 2026 r. w Polsce, UE, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii wchodzi w życie system e-ATA, oznaczający pełną cyfryzację karnetów ATA. Tradycyjne papierowe dokumenty zostaną zastąpione kodami QR prezentowanymi na urządzeniach mobilnych, co przyspieszy odprawy celne, wyeliminuje ryzyko zgubienia dokumentu i zredukuje formalności.

 

System e-ATA to cyfryzacja międzynarodowego dokumentu celnego (karnetu ATA), która umożliwia odprawę czasową towarów bez użycia papieru. Założeniem jest pełna automatyzacja, bezpieczeństwo i szybkość dzięki kodom QR w aplikacji mobilnej, zastępującym fizyczne pieczątki. Od 1 czerwca 2026 r. (planowane wdrożenie) nastąpią zmiany, w tym elektroniczne składanie wniosków, cyfrowy portfel w smartfonie i odprawa graniczna przez skanowanie kodu.

 

Kluczowe informacje o wdrożeniu e-ATA (od 1 czerwca 2026 r.):

• Cel: Cyfryzacja systemu odpraw czasowych (towary na targi, sprzęt zawodowy).
• Zasięg: Obowiązuje w 27 krajach UE, Norwegii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii, z planem rozszerzenia na kolejne kraje do 2028 r.
• Aplikacja: Obsługa karnetów odbywać się będzie przez dedykowaną aplikację mobilną.
• Proces: Użytkownik prezentuje kod QR na granicy, a urządzenie mobilne umożliwia zarządzanie karnetem.
• Okres przejściowy: Od 1 czerwca 2026 r. do końca 2028 r. przewidziany jest okres na pełną migrację do systemu cyfrowego. 

Zasada "Paper-First": Podczas okresu przejściowego niektóre odprawy mogą nadal wymagać papierowego potwierdzenia, dopóki wszystkie strony nie przejdą w pełni na tryb cyfrowy.

 

Założenia systemu e-ATA:

• Digitalizacja: Przejście z papierowych karnetów na dokumenty cyfrowe (e-ATA) obsługiwane przez aplikację mobilną.
• Usprawnienie procedur: Szybsze odprawy celne (wywóz, przywóz, tranzyt) dzięki kodom QR.
• Wysoka dostępność: Dostęp do danych w czasie rzeczywistym dla organów celnych i użytkowników.
• Bezpieczeństwo: Szyfrowane dane i eliminacja ryzyka zgubienia papierowego dokumentu.
• Spójność międzynarodowa: Działanie w ramach globalnej bazy ATA, z planem pełnej cyfryzacji do końca 2027 roku.

 

Zmiany w sposobie uzyskiwania karnetów ATA (od 1 czerwca 2026):

• Wniosek online: Wnioskowanie o karnet odbywa się elektronicznie przez system ata.kig.pl.
• Cyfrowy portfel: Po zatwierdzeniu przez Krajową Izbę Gospodarczą (KIG), karnet jest pobierany do aplikacji ATA Carnet app (Android/iOS).
• Brak papieru: Użytkownik nie musi drukować dokumentów ani odbierać ich osobiście w KIG.

 

Zmiany w przedstawianiu karnetów organom celnym:

Kod QR zamiast pieczątek: Na granicy kierowca pokazuje kod QR w aplikacji, który celnik skanuje, potwierdzając odprawę cyfrowo.

Wirtualne vouchery: Rejestracja tranzytu i czasowego przywozu odbywa się elektronicznie, bez fizycznych kartek (tzw. "vouchers").

Odprawa w czasie rzeczywistym: Potwierdzenie transakcji jest natychmiast widoczne w systemie.

Obecnie (od 15 maja 2024) trwa okres pilotażowy, podczas którego system jest testowany, a w przyszłości (od 1 czerwca 2026) ma stać się standardem w Polsce i innych krajach konwencyjnych.

 

Korzyści z systemu e-ATA:

Szybkość: Znaczne skrócenie czasu odprawy celnej na granicach.

Wygoda: Brak konieczności fizycznego przesyłania dokumentów.

Bezpieczeństwo: Zmniejszenie ryzyka zagubienia lub zniszczenia papierowego karnetu.